Kleszcze w lesie. Jak się chronić i co zrobić po ukłuciu?

Gdzie występują kleszcze i jak ograniczać ryzyko

Kleszcz nie czeka na nas wyłącznie w głębi puszczy. Można zetknąć się z nim w wysokiej trawie, zaroślach, na łąkach, w parkach i przy leśnych ścieżkach. Jego aktywność zależy między innymi od warunków pogodowych, dlatego myślenie „jest październik, problem zniknął” bywa mylące.

Nie chodzi o to, żeby traktować każdy krzak jak zagrożenie. Warto natomiast wybrać kilka działań, które naprawdę da się stosować regularnie.

Przed wyjściem

• Załóż zakryte buty oraz długie spodnie; w bujnej roślinności rozważ wsunięcie nogawek w skarpety.
• Wybierz jasną odzież, na której łatwiej zauważyć przemieszczającego się kleszcza.
• Zastosuj środek odstraszający kleszcze zgodnie z etykietą, uwzględniając wiek użytkownika i miejsce aplikacji.
• Jeżeli prowadzisz psa, zadbaj o ochronę przeciw pasożytom zaleconą przez lekarza weterynarii.

Podczas spaceru

Trzymaj się drogi, gdy nie musisz wchodzić w wysoką roślinność. Nie siadaj bezpośrednio w gęstych zaroślach i nie odkładaj odzieży wśród wysokiej trawy. To działania, które mogą zmniejszyć kontakt z miejscami bytowania kleszczy, choć nie dają stuprocentowej ochrony.

Po powrocie

Obejrzyj skórę, zwłaszcza pachy, pachwiny, zgięcia kolan, okolice pasa, za uszami i linię włosów. Sprawdź ubranie, bo kleszcz może przemieszczać się po tkaninie. Jeśli spacerujesz z dzieckiem, pomóż mu obejrzeć skórę głowy. Ochrona po powrocie powinna być zwyczajem — jak odstawienie butów — a nie powodem do wielogodzinnego niepokoju.

Jak prawidłowo usunąć kleszcza

Jeśli zobaczysz wbitego kleszcza, usuń go możliwie szybko. Nie czekaj, aż „sam odpadnie”, i nie próbuj go dusić domowymi sposobami.

Pięć kroków

1. Przygotuj pęsetę o cienkich końcach lub odpowiedni

2. Chwyć kleszcza możliwie blisko skóry.

   Staraj się nie uciskać odwłoka.

3. Wyciągnij zdecydowanym, kontrolowanym ruchem zgodnie z

   Przy użyciu pęsety ciągnij prostopadle do skóry, bez szarpania i wykręcania.

4. Umyj i zdezynfekuj miejsce ukłucia oraz ręce.

5. Zapisz datę, jeśli pomoże ci to obserwować

   Nie ma potrzeby fotografowania każdego milimetra skóry przez tydzień, ale warto wiedzieć, kiedy doszło do ukłucia.

Tego nie rób

• Nie smaruj kleszcza masłem, olejem, alkoholem ani innymi substancjami przed usunięciem.
• Nie przypalaj kleszcza i nie ściskaj go palcami.
• Nie próbuj go wykręcać na siłę.
• Nie używaj przypadkowych ostrych narzędzi, którymi łatwo zranić skórę.

Jeżeli kleszcz znajduje się w trudno dostępnym miejscu, nie możesz go bezpiecznie usunąć albo masz wątpliwości po nieudanej próbie, poproś o pomoc medyczną, np. w podstawowej opiece zdrowotnej.

Co obserwować po ukłuciu i kiedy iść do lekarza

Nie każde ukłucie oznacza chorobę. Jednocześnie brak niepokojącego wyglądu miejsca wkłucia bezpośrednio po usunięciu nie rozstrzyga, czy doszło do zakażenia.

Zwróć uwagę na objawy

• Rozszerzająca się zmiana skórna. Rumień wędrujący nie zawsze ma kształt idealnego czerwonego pierścienia.
• Gorączka, silny ból głowy, bóle mięśni lub stawów, wyraźne osłabienie. Jeśli pojawiają się po ukłuciu, skonsultuj je z lekarzem.
• Objawy neurologiczne lub bardzo silne dolegliwości. Wymagają pilnej oceny medycznej.

Pamiętaj, że nie u każdej osoby zakażonej boreliozą występuje typowy rumień. Jeśli niepokoją cię objawy, nie czekaj na jego pojawienie się. Rozpoznanie i decyzja o badaniach czy leczeniu należą do lekarza.

Borelioza a kleszczowe zapalenie mózgu — ważne rozróżnienie

Borelioza jest zakażeniem bakteryjnym, a kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) jest chorobą wirusową. Dostępne są szczepienia chroniące przed KZM; nie ma analogicznej szczepionki przeciw boreliozie stosowanej rutynowo u ludzi. Warto porozmawiać z lekarzem o szczepieniu przeciw KZM, zwłaszcza jeśli regularnie przebywasz w miejscach narażenia.

Nie przyjmuj antybiotyku na własną rękę „na wszelki wypadek”. Także komercyjne badanie usuniętego kleszcza nie potwierdza, że człowiek został zakażony. Decyzję o diagnostyce podejmuje się na podstawie objawów i wywiadu medycznego.

Najczęstsze pytania

mniej. świadomiej. wolniej. — anna.